Wojciech Radtke obrazy, Paweł Sasin rzeźba, Ł+

Musiało minąć wiele lat, abyśmy mogli pracować w takich warunkach jak obecnie. Dostępność sprzętów elektronicznych i automatyzacja pracy jest skutkiem długotrwałych działań, mających na celu zwiększenie efektywności i komfortu pracowników. Jak kształtowały się warunki biurowe na przestrzeni wieków?

Firmy Hays, Kinnarps oraz SKANSKA w raporcie „Nie bój się activity based working” przyjrzały się, jak warunki pracy rozwijały się na przestrzeni lat. Autorzy zestawienia wzięli pod lupę narzędzia pracy, układ biura oraz organizację pracy i dostosowanie pomieszczeń do potrzeb pracowników.

Oto jak praca biurowa „wygląda” na osi czasu:

  • Do XIX w.

Zanim rozpoczął się XIX wiek, jedynymi narzędziami do pracy były papier, ołówek i pióro. Biura miały układ korytarzowy, ale co ciekawe, już wtedy zaczęły kształtować się początki open space. Panowała ściśle określona hierarchia – miejsce w biurze odzwierciedlało pozycję pracownika, a biurka ustawione były w rzędach, na wzór taśmy produkcyjnej, przy których osoby zatrudnione skierowane były przodem w jedną stronę. Organizacja pracy bazowała na kontroli, dyscyplinie i rutynie.

  • Koniec XIX wieku do lat 20. XX wieku

W tym okresie podstawowymi narzędziami pracy były telefon, maszyna do pisania i liczydło. Budynki powstawały coraz częściej w wielkoprzestrzennym układzie, zmniejszającym przestrzeń potrzebną na jednego pracownika w stosunku do układu korytarzowego. Co prawda organizacja pracy nie zmieniła się, ale zaczęto stawiać na jakość pracy, która od teraz nie  zależała już tylko od kontroli i zaangażowania pracowników, lecz także od warunków, narzędzi, możliwości odpoczynku oraz ergonomii.

  • Lata 30. do 50. XX wieku

Do połowy XX wieku nastąpiła mechanizacja pracy – pojawiły się komputery I i II generacji, a układ wielkoprzestrzenny rozwijał się dalej. Pracownicy znajdowali się w ogromnej przestrzeni ogólnej, a koordynatorzy na antresolach, dzięki czemu mogli nadzorować pracę z góry. Praca odbywała się w grupach roboczych, a najważniejsze osoby w firmie posiadały indywidualne gabinety. W tym dwudziestoleciu zaczęto kłaść nacisk na możliwość komunikowania się podczas pracy i zaspokajanie potrzeb społecznych.

  • Lata 60. i 70. XX wieku

W kolejnych dwóch dekadach nastąpiła automatyzacja pracy i wprowadzono komputery III i IV generacji. Przestrzeń biurowa przybrała mniej formalny charakter, a zatrudnieni pracowali nie tylko indywidualnie, ale również zespołowo. Wzrastało znaczenie lokalizacji, w której biuro się znajdywało, ale także istotna była estetyka budynku i otoczenia. Próbowano ustalić zapotrzebowanie na przestrzeń biurową na stanowisku pracy w zależności od określonych czynności.

  • Lata 90. XX Wieku

Pod koniec XX wieku nastąpił szybki rozwój elektroniki: wprowadzono urządzenia przenośne i wielofunkcyjne, a budynki stawały się inteligentne i ekologiczne, w których skupiano się na dobrej akustyce i ograniczeniu dystrakcji. Pracownikom zapewniano dodatkowe udogodnienia, takie jak pokoje nieformalnych spotkań oraz budki do rozmów telefonicznych. Osoby zatrudnione rozmieszane były według zakresu obowiązków, a sama praca była zarówno zespołowa, jak i indywidualna, a także nienormowana. Wprowadzono również telepracę.

  • XXI wiek

Dziś pracodawcy nastawieni są na współtworzenie oraz efektywność bardziej niż na wydajność. Pracownicy mają narzędzia umożliwiające pracę i komunikację z każdego miejsca – bardzo często wprowadzone są activity based working, praca zdalna, shared office oraz coworking. Budynki biurowe są zrównoważone, inteligentne – sprzyjają rozwojowi społecznemu, ekonomicznemu oraz kulturowemu. Potrafią być ekologiczne, zapewniają niskie koszty utrzymania i niezawodność funkcjonowania. Charakteryzują się elastycznością i adaptowalnością, a ich przestrzeń umożliwia dostosowanie miejsca pracy do zadań.

Typy pracowników XXI wieku

W dzisiejszych czasach przed pracodawcami staje trudne zadanie dopasowania miejsca pracy do potrzeb i zachowań pracowników. Wspomniany raport wyróżnia kilka najważniejszych typów pracowników, które powinny być brane pod uwagę przez firmy:

Nomad – więcej czasu spędza na spotkaniach niż przy biurku, które służy mu maksymalnie przez 30% czasu pracy. Codziennie uczestniczy w wielu spotkaniach. Może też regularnie pracować zdalnie.

Networker – przy biurku przebywa między 40% a 70% czasu pracy. Praktycznie codziennie uczestniczy spotkaniach w biurze lub poza nim. Wykonując swoje zadania często się przemieszcza. Przynajmniej częściowo pracuje zdalnie.

Pracownik Terenowy – w biurze pojawia się tylko okazjonalnie.

Rezydent – przy biurku przebywa ponad 70% czasu pracy. Tylko sporadycznie uczestniczy w Poza wyjątkowymi sytuacjami nie pracuje zdalnie.

Wiedza na ten temat jest bardzo ważna, bo komfort pracy znacząco wpływa na efektywność pracownika. Rozwój przestrzeni biurowej spowodował, że firmy dostosowują się do wymagań zatrudnianych osób, dzięki czemu są też dla nich bardziej atrakcyjne.