Prawidłowe oświetlenie biura jest podstawą nie tylko lepszego samopoczucia pracowników, ale także ich wydajności. Nieprawidłowe rozmieszczenie źródeł światła czy nieodpowiednio dopasowane natężenie może negatywnie wpłynąć na zdrowie osób przebywających w biurze. Postanowiliśmy sprawdzić, co warto wiedzieć o oświetleniu przestrzeni do pracy.

Witold Prange, specjalista oświetlenia z ATRIA Sztuka Światła:

Zapewnienie właściwego oświetlenia miejsc pracy jest nie tylko obowiązkiem każdego pracodawcy, ale coraz bardziej wizytówką firmy. Oświetlenie wpływa na samopoczucie oraz kondycję psychofizyczną człowieka – światło może męczyć lub denerwować, ale także pobudzać czy relaksować. Od tego, jakie źródła światła wybierzemy, zależy wydajność i jakość pracy zatrudnionych osób.

Z powyższego cytatu jasno wynika, że pracodawca powinien przywiązywać dużą wagę do oświetlenia. Jest ono podstawą komfortu widzenia, wydolności wzrokowej, ale też bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.

Biura zalicza się do pomieszczeń tzw. stałej pracy, co oznacza, że są przeznaczone do przebywania w nich przez ponad cztery godziny na dobę. Tego rodzaju pomieszczenia powinny mieć dostęp do światła dziennego oraz oświetlenia elektrycznego o odpowiednich parametrach.

Poniżej 10 najważniejszych aspektów dotyczących oświetlenia w miejscu pracy:

1. Human Centric Lightning (HCL)

Human Centric Lighting, znany również pod skrótem HCL jest koncepcją w projektowaniu oświetlenia, która gwarantuje zarówno optymalne warunki pracy wzrokowej czy zachowanie wygody widzenia, jak i warunki odpowiednie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu i dobrego samopoczucia ludzi.

Witold Prange:

Human Centric Lighting mówi o tym, że światło nie jest dla miejsc, tylko dla człowieka. Celem oświetlania jest zaspokojenie potrzeb zdrowotnych i emocjonalnych człowieka, a nie obiektu. Głównym celem jest poprawianie rytmu dobowego ludzi. W przeszłości przez tysiące lat ludzie żyli na zewnątrz, gdzie w słoneczny dzień jest ponad 100 000 luksów, a w pochmurny ponad 5 000 luksów. Dla porównania, w biurze mamy 500 luksów, które uchodzą za biologiczną ciemność. W badaniach na początku XXI wieku stwierdzono, że ludzkie oko ma trzeci receptor, czyli tzw. IpRGC. Receptor ten jest wrażliwy na światło i jego spektrum, a także reguluje nasz rytm dobowy.

Poprzez zwiększenie liczby źródeł lub dopasowanie natężenia światła można poprawić jakość miejsca pracy. Najważniejsze jest, by dopasować je do konkretnej przestrzeni.

2.
Tętnienie światła

Istnieje coś takiego jak tętnienie światła, czyli zjawisko jego mikrodrgań, których człowiek nie jest w stanie zarejestrować. Oczy i mózg jednak na nie reagują.

– Wiele źródeł światła i opraw ze zintegrowanym źródłem posiada wysokie tętnienie, co niestety ma bezpośredni wpływ na to, jak się czujemy w miejscu pracy. Najczęstszym skutkiem przebywania w tak oświetlonych pomieszczeniach jest bardzo popularny w pracy biurowej ból głowy – zauważa Witold Prange.

3. Zjawisko olśnienia

W źle zaprojektowanych miejscach pracy może występować zjawisko olśnienia, które potocznie jest określane jako „rażące światło”. Chociaż wiele osób twierdzi, że jest to coś powszechnego, to jednak nie musi tak być. Dzięki wiedzy technologicznej i projektowej można ustrzec się przed nieprzyjemnym i niezdrowym dla oka efektem.

4. Temperatura barwowa

Temperatura barwowa określa, jak ciepłe jest dane światło. Nie ma to nic wspólnego z wydzielaniem ciepła, ale z barwą źródła światła. Jest wyrażana w Kelwinach. Wyższa wartość Kelwinów oznacza, że światło jest zimniejsze i bielsze, a niższa, że światło jest cieplejsze i bardziej żółte. Dopasowywanie miejsc pracy wyłącznie do indywidualnych preferencji może skutkować nieodpowiednią temperaturą barwową, która jest powiązana z wieloma zdolnościami ludzkiego umysłu i wpływa m.in. na skupienie i poziom energii w trakcie pracy.

5. Natężenie światła

W przestrzeniach biurowych obowiązują minimalne normy dotyczące natężenia światła.

Ludzkie oko przystosowuje się do różnych natężeń. W przypadku, gdy mamy zbyt dużą rozbieżność w natężeniu światła, np. pomiędzy oświetleniem głównym, a doświetleniem biurka, oko, spoglądając na obszary o różnej intensywności światła, mocno się męczy, bo wykonuje naprawdę ciężką pracę, gdy za każdym razem adaptuje się do innych warunków – wyjaśnia Witold Prange.

6. Oświetlenie dzienne

Oświetlenie dzienne powinno być priorytetem podczas projektowania biur. Dzięki szklanym ścianom istnieje możliwość przedostawania się światła słonecznego do najdalszych zakamarków biura. Naturalny rodzaj światła jest nie tylko darmowy, ale też najzdrowszy dla organizmu.

7. Pozorne oszczędności

Poszukiwanie oszczędności podczas wyboru źródeł światła może skutkować długofalowymi stratami – zwiększoną awaryjnością wybranych produktów, zwiększonym zużyciem energii i obniżeniem efektywności pracy zatrudnionych osób.


8. Oświetlenie w parze z ekologią

Oświetlenie w przestrzeni biurowej powinno iść w parze z ekologią, gdyż zużycie energii jest tu znacznie większe niż we wnętrzach mieszkalnych. Stosując odpowiednie rozwiązania, można generować duże oszczędności energii. Dodatkowo, warto pamiętać, że różne źródła światła emitują różne ilości dwutlenku węgla.


9. Systemy sterowania oświetleniem

Dzięki systemom sterowania oświetleniem możliwe jest stworzenie nie tylko komfortowego środowiska pracy, ale również przestrzeni reagującej na potrzeby użytkowników. W ten sposób można wypracować oszczędność energii sięgającą nawet 75%, zwiększyć wydajność pracy źródeł światła i zintegrować kontrolę nad biurem.


10. Postęp technologiczny i cele strategiczne firmy

Światło ma istotny wpływ na cele strategiczne każdej firmy. Nieustający postęp technologiczny sprawia, że przestrzenie biurowe cały czas się rozwijają.

Przenośne oprawy doświetlające sprawiają, że brak odpowiedniej ilości źródeł światła nie jest już problemem.

Artykuł powstał po rozmowie ze specjalistą oświetlenia Witoldem Prange z ATRIA Sztuka Światła.